بەخێربێن بۆ پێگەی پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم)
لە ژيانى پێغەمبەر (ﷺ) فيربووم : سەركردەى لێهاتوو شوێن كەوتوو بەرهەم ناهێنێت ، بەڵكو سەركردەى وەك خۆى دروست دەكات .
چه‌ند وته‌یه‌كی جوان: 1ـ ئارامی‌ عیباده‌تێكه‌ به‌بێ‌ زه‌حمه‌ت ، هه‌یبه‌تيكه‌ به‌بێ‌ قودره‌ت ، قه‌ڵایه‌كه‌ به‌بێ قه‌ڵغان ، سه‌ركه‌وتنێكه‌ به‌بێ‌ چه‌ك. 2ـ ماڵێك كه‌ هیچ كات وێران نابێت عه‌داله‌ته‌. 3ـ نه‌خۆشیه‌ك ده‌رمانی‌ نییه‌ بێ ئه‌قڵیه.‌ 4ـ شیرینیه‌ك دوایی‌ ده‌گۆرێت به‌ تاڵی‌ هه‌واو ئاره‌زوویه‌. ‌5ـ تاڵیه‌ك دوایی‌ ده‌گۆريت به‌شیرینی‌ صه‌بر و ئارام گرتنه‌. 6ـ ئه‌گه‌ر پشووی‌ لاشه‌ به‌كه‌می‌ خۆراكه‌ ئه‌وا پشووی‌ دڵ و ده‌روونیش به‌كه‌می‌ گوناهه.‌
پێویسته‌ هه‌میشه‌ له‌ بیرمان بێت كه‌ تاوه‌كو زستان ساردو سه‌ختتر بێت ئه‌وا به‌هاری رازاوه‌ترو جوانتر دێته‌ پىش چاو.
علی كوری به‌بو تالیب (ره‌زای خوای لى بێت) ده‌فه‌رموێت: دونیا وه‌كو مار وایه‌، رواڵه‌تی بریقه‌داره‌و ناخی هه‌ڵگری ژه‌هرێكی ترسناكه‌، ئه‌وه‌ی لێی نزیك ده‌بێته‌وه‌ گه‌مژه‌یه‌و ناحاڵیه‌، ئه‌وه‌ی لێی دوور ده‌كه‌وێته‌وه‌ خاوه‌نی ژیریه‌.
ژیانی پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم)
 ڕۆژێك له‌ ماڵی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم)، به‌شی هه‌شته‌م
22/01/2016
بینین: 1618
شۆخیی پێغه‌مبه‌ری خودا صلى الله عليه وسلم 

پێغه‌مبه‌ری ڕابه‌ر صلى الله عليه وسلم سه‌رقاڵه‌ به‌ كاروباری ئۆمه‌ته‌كه‌یه‌وه‌، به‌ سوپا و فه‌رمانده‌كانییه‌وه‌، به‌ خانه‌واده‌كه‌یه‌وه‌، جاروباریش به‌ وه‌حی و زۆر جاریش به‌ خواپه‌رستییه‌وه‌، سه‌ره‌ڕای چه‌ندین سه‌رقاڵی و كاروباری دیكه‌، به‌ڕاستی ئه‌مانه‌ هه‌موو كاری گه‌وره‌ و گرانن و هه‌ر كه‌سێك والێده‌كات كه‌ ده‌سته‌وه‌ستان بێت له‌ ئاست به‌جێگه‌یاندنی داخوازییه‌كانی ژیان و بووژاندنه‌وه‌یان، به‌ڵام پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم مافی ده‌دایه‌ هه‌موو خاوه‌ن مافێك، كه‌مته‌رخه‌میی نه‌كردووه‌ له‌ ئاست مافی هیچ كه‌سێكدا له‌به‌ر یه‌كێكی دیكه‌، یان له‌ لایه‌نێكدا له‌به‌ر لایه‌نێكی دیكه‌، ئه‌و صلى الله عليه وسلم له‌گه‌ڵ زۆریی ئه‌رك و كاروباریدا، جێگای تایبه‌تی له‌دڵیدا بۆ منداڵان ته‌رخان كردبوو، پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم شۆخیی له‌گه‌ڵ منداڵان ده‌كرد، خۆی له‌ دڵیان نزیك ده‌كرده‌وه‌ و شادیی ده‌خسته‌ دڵیانه‌وه‌، هه‌روه‌ها جاروبار له‌گه‌ڵ گه‌وره‌كانیشدا شۆخیی ده‌كرد. 


له‌ ئه‌بوهوره‌یره‌وه‌ (خودا لێی ڕازی بێت) ده‌فه‌رموێت: گوتیان ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خودا خۆ تۆ شۆخیمان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌یت!، پێغه‌مبه‌ریش صلى الله عليه وسلم فه‌رمووی: (نعم، غير أني لا أقول إلا حقاً) (١) واته‌: "به‌ڵێ، به‌ڵام من حه‌ق نه‌بێ نایڵێم". 

وه‌ له‌ شۆخییه‌كانی دیكه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌نه‌س (خودا لێی ڕازی بێت) ده‌فه‌رموێت: "پێغه‌مبه‌ری خودا صلى الله عليه وسلم پێی ده‌گوتم: (يا ذا الأذنين) (٢) "ئه‌ی خاوه‌نی دوو گوێ". 

هه‌ر له‌ ئه‌نه‌سه‌وه‌ (خودا لێی ڕازی بێت) ده‌فه‌رموێت: "كوڕێكی دایكی سوله‌یم هه‌بوو پێی ده‌گوترا ئه‌بوعومه‌یر(٣)، پێغه‌مبه‌ری خودا صلى الله عليه وسلم زۆر جاران كه‌ ده‌هات بۆوێ شۆخیی له‌گه‌ڵ ده‌كرد، ڕۆژێك هات شۆخیی له‌گه‌ڵ ده‌كرد دیتی خه‌مباره‌، فه‌رمووی: "ئه‌وه‌ چییه‌ ده‌بینم ئه‌بوعومه‌یر خه‌مباره‌؟"، گوتیان: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خودا ئه‌وه‌ ئه‌و چۆله‌كه‌یه‌ی مردووه‌ كه‌ یاریی پێده‌كرد ، ئیدی پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم بانگی ده‌كرد: ((يا أبا عمير ما فعل النغير)) (٤) واته‌: "ئه‌ی ئه‌بوعومه‌یر چۆله‌كه‌كه‌ چیی لێهات". 

وه‌ پێغه‌مبه‌ری خودا صلى الله عليه وسلم شۆخیی له‌گه‌ڵ گه‌وره‌ساڵانیشدا هه‌بوو، هه‌ر ئه‌نه‌سی كوڕی مالیك (خودا لێی ڕازی بێت) یه‌ك له‌و شۆخییانه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌ و ده‌فه‌رموێت: پیاوێكی گوندنشین هه‌بوو ناوی زاهیری كوڕی حه‌رام بوو، پێغه‌مبه‌ری خودا صلى الله عليه وسلم خۆشی ده‌ویست، دیمه‌نی ناشیرینیش بوو، ئه‌و پیاوه‌ ڕۆژێك خه‌ریك بوو كه‌لوپه‌لی ده‌فرۆشت پێغه‌مبه‌ر خودا صلى الله عليه وسلم چوو بۆ لای و له‌ پشته‌وه‌ باوه‌شی پێداكرد، ئه‌و نه‌یده‌بینی كێیه‌ هه‌ر بۆیه‌ ده‌یگوت: به‌رمده‌ ئه‌وه‌ كێیه‌؟ كه‌ ئاوریدایه‌وه‌ و زانیی پێغه‌مبه‌ری خودایه‌ صلى الله عليه وسلم ئیدی هه‌ر پشتی لانه‌ده‌برد به‌ سنگی پێغه‌مبه‌ره‌وه‌ صلى الله عليه وسلم، ئینجا پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم ده‌یگوت: "كێ ئه‌م به‌نده‌یه‌ ده‌كڕێ؟" گوتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خودا صلى الله عليه وسلم به‌خودا ئه‌وه‌تا ده‌مبینی ڕه‌واجم نییه‌، جا پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم پێی فه‌رموو: (لكن عند الله أنت غال)(٥) واته‌: "به‌ڵام تۆ لای خودا گرانبه‌هایت". 

ئه‌مه‌یه‌ نموونه‌ی ڕه‌وشتبه‌رزی له‌ كه‌سێكه‌وه‌ كه‌ خاوه‌ن سینچیی بڵنده‌ و ئاكاری جوان و ڕنده‌، جا با له‌ سه‌ر ئه‌و بێت هه‌رچی سڵاو و درووده‌. 

جا سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌ پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم له‌گه‌ڵ خانه‌واده‌كه‌ی و ئۆمه‌ته‌كه‌یدا كراوه‌ بوو، به‌ڵام پێكه‌نینی سنوورێكی هه‌بوو كه‌ له‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ زیاتر نه‌بوو، وه‌ك عائیشه‌ (خودا لێی ڕازی بێت) ده‌فه‌رموێت: ((ما رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم مستجمعا قط ضاحكا حتى ترى منه لهواته ، إنما كان يتبسم)) (٦) واته‌: "هه‌رگیز پێغه‌مبه‌ری خودام نه‌دیوه‌ صلى الله عليه وسلم به‌ جۆرێك پێبكه‌نێت كه‌ زمانه‌چكۆله‌ی نێو زاری ببینرێت، به‌ڵكوو ته‌نها زه‌رده‌خه‌نه‌ی هه‌بوو". 

وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ به‌و شێوه‌یه‌ ڕووخۆش و خۆشڕه‌فتار بوو، به‌ڵام ئه‌گه‌ر سنوورێكی خودا پێشێل بكرایه‌ یه‌كسه‌ر ڕه‌نگی ڕوخساری ده‌گۆڕا، عائیشه‌ (خودا لێی ڕازی بێت) ده‌فه‌رموێت: پێغه‌مبه‌ری خودا صلى الله عليه وسلم له‌ سه‌فه‌رێك گه‌ڕایه‌وه‌، منیش سه‌كۆیه‌كی به‌رده‌می ماڵه‌وه‌م به‌ په‌رده‌یه‌كی ناسكی ڕه‌گاوڕه‌نگ داپۆشیبوو، كاتێك كه‌ پێغه‌مبه‌ری خودا صلى الله عليه وسلم چاوی پێكه‌وت دڕاندی و ڕه‌نگی ده‌موچاوی گۆڕا و فه‌رمووی: ((يا عائشة أشد الناس عذاباً عند الله يوم القيامة الذين يضاهون بخلق الله)) (٧)، واته‌:"ئه‌ی عائیشه‌ ئه‌وانه‌ی كه‌ لای خودا له‌ ڕۆژی قیامه‌تدا سه‌ختترین ئه‌شكه‌نجه‌ ده‌درێن، ئه‌وانه‌ن كه‌ وێنه‌ی ئافراوه‌ ـ گیانله‌به‌ره‌ ـ كانی خودا ده‌كێشن". 

ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌یه‌ له‌سه‌ر حه‌رامێتیی ڕاگرتنی وێنه‌ له‌ ماڵدا، ئه‌گه‌ر له‌به‌رچاودا بێت، له‌وه‌ش حه‌رامتر ئه‌و وێنانه‌یه‌ كه‌ به‌ دیواره‌كانه‌وه‌ هه‌ڵواسراون یان ئه‌و په‌یكه‌رانه‌ی كه‌ به‌ قه‌د پایه‌كانه‌وه‌ و له‌سه‌ر ڕه‌فه‌ و مێزه‌كان دانراون، جا سه‌ره‌ڕای ئه‌و تاوانه‌ی كه‌ به‌هۆیانه‌وه‌ ده‌كه‌ونه‌ سه‌رشان، له‌ هه‌مان كاتدا خانه‌واده‌كه‌ش بێبه‌ش ده‌كه‌ن له‌ چوونی فریشته‌ی ڕه‌حمه‌ت بۆ نێو ئه‌و ماڵه‌. 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 
په‌راوێز 
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 
(١) تیرمیزی له‌ سونه‌نه‌كه‌ی و (الشمائل المحمدية) دا و ئه‌حمه‌دیش له‌ موسنه‌ده‌كه‌یدا گێڕاویانه‌ته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌م له‌فزه‌ هی تیرمیزییه‌ له‌ (الشمائل المحمدية) دا، وه‌ شێخ ئه‌لبانی به‌ سه‌حیحی داناوه‌، بڕوانه‌: (مختصر الشمائل المحمدية) ف ژ: (٢٠٢). 
(٢) ئه‌بوداود و تیرمیزی گێڕاویانه‌ته‌وه‌، وه‌ شێخ ئه‌لبانی به‌ سه‌حیحی داناوه‌، بڕوانه‌: (صحيح سنن أبي داود) ف ژ: (٥٠٠٢). 
(٣) دایكی سوله‌یم دایكی ئه‌نه‌سیشه‌، ئه‌بوعومه‌یریش برایه‌تی له‌ دایكه‌وه‌. (وه‌رگێڕ) 
(٤) بوخاری و موسلیم گێڕاویانه‌ته‌وه‌، به‌ڵام بڕێك جیاواز له‌م له‌فزه‌، وه‌ به‌م له‌فزه‌ به‌یهه‌قی گێڕاوێتییه‌وه‌ له‌ (السنن الكبرى) دا چاپی (مكتبة دار الباز بمكة المكرمة) دا: (٥/٢٠٣ و ١٠/٢٤٨)، ف ژ: (٩٧٧٣ و ٢٠٩٥٦). 
(٥) ئه‌حمه‌د و ئیبن حیببان و به‌غه‌وی له‌ (شرح السنة) دا و تیرمیزی له‌ (الشمائل المحمدية) دا و غه‌یری ئه‌مانیش گێڕاویانه‌ته‌وه‌، وه‌ حافیز ئیبن حه‌جه‌ر و شێخ ئه‌لبانی به‌ سه‌حیحیان داناوه‌، بڕوانه‌: (مختصر الشمائل المحمدية) ف ژ: (٢٠٤). 
(٦) بوخاری و موسلیم گێڕاویانه‌ته‌وه‌. 
(٧) به‌ هه‌مان شێوه‌ بوخاری و موسلیم گێڕاویانه‌ته‌وه‌. 
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 
چاوه‌ڕوانی به‌شی نۆیه‌م بن (إن شاء الله).

زیاتر

12
Copyright. All Rights Reserved.
مافی بڵاوکردنه‌وه‌ی بابه‌ته‌کان پارێزراوه بۆ پێگه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا،
هه‌رکه‌سێک بابه‌ته‌کان کۆپی بکات پێویسته ئاماژه به‌ سه‌رچاوه‌که‌ی بکات که‌ پێگه‌ی پێغه‌مبه‌ری خودایه