بەخێربێن بۆ پێگەی پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم)
لە ژيانى پێغەمبەر (ﷺ) فيربووم : سەركردەى لێهاتوو شوێن كەوتوو بەرهەم ناهێنێت ، بەڵكو سەركردەى وەك خۆى دروست دەكات .
چه‌ند وته‌یه‌كی جوان: 1ـ ئارامی‌ عیباده‌تێكه‌ به‌بێ‌ زه‌حمه‌ت ، هه‌یبه‌تيكه‌ به‌بێ‌ قودره‌ت ، قه‌ڵایه‌كه‌ به‌بێ قه‌ڵغان ، سه‌ركه‌وتنێكه‌ به‌بێ‌ چه‌ك. 2ـ ماڵێك كه‌ هیچ كات وێران نابێت عه‌داله‌ته‌. 3ـ نه‌خۆشیه‌ك ده‌رمانی‌ نییه‌ بێ ئه‌قڵیه.‌ 4ـ شیرینیه‌ك دوایی‌ ده‌گۆرێت به‌ تاڵی‌ هه‌واو ئاره‌زوویه‌. ‌5ـ تاڵیه‌ك دوایی‌ ده‌گۆريت به‌شیرینی‌ صه‌بر و ئارام گرتنه‌. 6ـ ئه‌گه‌ر پشووی‌ لاشه‌ به‌كه‌می‌ خۆراكه‌ ئه‌وا پشووی‌ دڵ و ده‌روونیش به‌كه‌می‌ گوناهه.‌
پێویسته‌ هه‌میشه‌ له‌ بیرمان بێت كه‌ تاوه‌كو زستان ساردو سه‌ختتر بێت ئه‌وا به‌هاری رازاوه‌ترو جوانتر دێته‌ پىش چاو.
علی كوری به‌بو تالیب (ره‌زای خوای لى بێت) ده‌فه‌رموێت: دونیا وه‌كو مار وایه‌، رواڵه‌تی بریقه‌داره‌و ناخی هه‌ڵگری ژه‌هرێكی ترسناكه‌، ئه‌وه‌ی لێی نزیك ده‌بێته‌وه‌ گه‌مژه‌یه‌و ناحاڵیه‌، ئه‌وه‌ی لێی دوور ده‌كه‌وێته‌وه‌ خاوه‌نی ژیریه‌.
غەزوەکانی پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم)
 غەزاو مەفرەزە سەرەتایەکانی پێغەمبەری خوا ﷺ
03/08/2014
بینین: 1085
غه‌زاو سه‌ریه‌كان 1  

شه‌رعێتی كوشتار :

ئیسلام شه‌رِ ده‌بوغزێنێت ، ئه‌ویش له‌به‌ر دوو هۆ : یه‌كه‌م له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ر نه‌فسی مرۆڤ خۆی حه‌زی به‌ كوشتن و كوشتار نییه‌ وه‌كو خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ : [ ( كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ ) البقرة ] / 216 واته‌ كوشتارتان له‌سه‌ر فه‌رز كراوه‌ له‌ كاتێكدا كه‌ بوغزێنراوه‌ ، چونكه‌ به‌ ته‌بیعه‌تی حاڵ مرۆڤ حه‌زی به‌ سه‌لامه‌تی خۆی هه‌یه‌و نایه‌وێت بكه‌وێته‌ هیچ كات و شوێنێكه‌وه‌ كه‌ مه‌رگی لێوه‌ ده‌ركه‌ویت . دووه‌میشیان له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ زۆر له‌گه‌ڵ بانگه‌وازی خواییدا یه‌ك ناگرێته‌وه‌ ، چونكه‌ بانگه‌وازه‌كه‌ ئه‌و ره‌حمه‌ته‌یه‌ كه‌ پێغه‌مبه‌ری نازدار ێلى الله علیه وسلم هێناوێتی ، وه‌ك خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ : [ (وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ ) الانبياء ] / 107 واته‌ ئێمه‌ به‌ ره‌حمه‌ت نه‌بێت تۆمان نه‌ناردووه‌ ..

به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌م دوو خاڵه‌شدا ئیسلام ئه‌حكامی كوشتاری هه‌ر دارِشتووه‌ ، ئه‌ویش بۆ به‌دیهێنانی دوو مه‌به‌ست : یه‌كه‌میان بۆ پاراستنی گیان وعه‌قیده‌و سه‌ربه‌خۆیی ومافی موسوڵمانان له‌ ده‌ستدرێژیی . دووه‌میان : ته‌ئمین كردنی رێ و بواری بانگه‌وازه‌كه‌ ، تا ئاسان بگات به‌ هه‌موو خه‌ڵكی ، كه‌وابوو جه‌نگ زه‌روره‌تێكه‌و به‌ قه‌ده‌ر پێداویستی بارودۆخه‌كه‌و كات و شوێنی بانگه‌وازه‌كه‌ دیاری ده‌كرێت ، ئه‌مه‌ش مافێكی شه‌رعییه‌و ره‌وایه‌ بۆیه‌ خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ : [ ( وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيرًا) الحج ] / 40 واته‌ ئه‌گه‌ر حوای گه‌وره‌ ئه‌و رێساو یاسایه‌ی بۆ رووبه‌رِوو بوونه‌وه‌و جه‌نگی نێوان خه‌ڵكی دانه‌رِشتایه‌ ، ئه‌و كاته‌ په‌رستگاكان ( سۆمه‌عه‌و دێروبه‌یعیی مه‌سیحی وسه‌ڵه‌واتی جوله‌كه‌و مزگه‌وتی موسوڵمانان ) كه‌ ناوی خواو یادی ئه‌ویان تێدا ده‌كرێت ، ده‌رِوخێنران و كاول ده‌بوون . هه‌موو غه‌زاو سه‌رییه‌كانی پێغه‌مبه‌ری پێشه‌واو سه‌ركرده‌ش [ صلى الله عليه وسلم ] بۆ هێنانه‌دی ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ بووه‌ ، هیچ غه‌زایه‌كی یان سه‌رییه‌ ناردنێكی خوانه‌خواسته‌ بۆ ده‌ستدرێژی كردنه‌ سه‌ر كه‌س نه‌بووه‌ .

كه‌ خوای گه‌وره‌ پێغه‌مبه‌ری [ صلى الله عليه وسلم ] به‌ هێزی خۆی و ره‌نجی موسوڵمانان سه‌رخست و له‌ مه‌دینه‌ جێگیر بوو ، قورِه‌یش وازی له‌ راوه‌دوونان و دژایه‌تی كردنی نه‌هێناو ده‌یوویست له‌ مه‌دینه‌ش ته‌نگ به‌ بانگه‌وازه‌كه‌و به‌ هه‌بوونی موسوڵمانان هه‌ڵچنێت ! تا ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی له‌ مه‌ككه‌و ، ساڵانی یه‌كه‌می مه‌دینه‌شی ، خوای كارزان هه‌ر فه‌رمانی ئارام گرتن و ته‌حه‌ممول كردنی پێ ده‌دا و داوای لێ ده‌كرد به‌سه‌بر بێت و چاوپۆشی له‌و ره‌فتاره‌ دوژمنكاریانه‌ی قورِه‌یش بكات ، هه‌ر ئاوا ئارِاسته‌ی ده‌كرد : [ ( لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُواْ أَذًى كَثِيرًا وَإِن تَصْبِرُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الأُمُورِ ) ] ئال عیمران / 186 واته‌ : حه‌تمه‌ن به‌و سامانه‌ی پێتان دراوه‌و به‌ نه‌فس وگیانی خۆتان تاقی ده‌كرێنه‌وه‌ ، هه‌روه‌ها به‌وه‌ش كه‌ كه‌ له‌ ئه‌هلی كیتابه‌ ئاسمانیه‌كانی پێش خۆتان و ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ شه‌ریكیان بۆ خوا برِیار داوه‌ تووشی ئازارو ناسۆرو نارِه‌حه‌تی زۆر دێن ! به‌ڵام ده‌بێت به‌ ئارام بن و سه‌بر بگرن ، چونكه‌ سه‌بر گرتن و له‌ خوا ترسان كاری هیممه‌ت به‌رزه‌كانه‌ ..

دواتر كه‌ له‌ مه‌دینه‌ وورده‌ وورده‌ موسوڵمانان به‌هێز بوون و جێ و رێی خۆیان بوو ، خوای گه‌وره‌ رێیدان به‌رگریی له‌ خۆیان بكه‌ن ، به‌ڵام هێشتا جیهادی له‌سه‌ر فه‌رز نه‌كردبوون ، هه‌ر پێی فه‌رموون : [ ( أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ . الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِن دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَن يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ ) الحج ] / 39ـ40 واته‌ : ئه‌وانه‌ی به‌ ناهه‌ق له‌ ماڵ و منداڵ و شارو جێ و رێی خۆیان ده‌رپه‌رِێنران ، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌یانووت ئێمه‌ خوامان الله‌یه‌ ، ئه‌وا خوای گه‌وره‌ رێیان ده‌دات به‌رگریی له‌ مه‌زڵه‌مێتی خۆیان بكه‌ن ، واش له‌ سه‌رخستنیاندا به‌توانایه‌ ..

ئینجا كوشتاری ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌سه‌ر فه‌رز كردن كه‌ دێن بۆ كوشتنیان ، نه‌ك ئه‌وانه‌ی هه‌قیان به‌سه‌ر ئه‌مانه‌وه‌ نییه‌ ، بۆیه‌ فه‌رمووی : [ ( وَقَاتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلاَ تَعْتَدُواْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبِّ الْمُعْتَدِينَ ) البقرة ] / 190 واته‌ : له‌ پێناوی خواداو دژی ئه‌و كه‌سانه‌ بجه‌نگن كه‌ بۆ كوشتارتان هاتوونه‌ پێشه‌وه‌ ، به‌ڵام ده‌ستدرێژیی نه‌كه‌ن ، چونكه‌ خوای گه‌وره‌ ده‌ستدرێژكارانی خۆش ناوێت .. هه‌موو كه‌س له‌م ئایه‌ته‌دا تێبینی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ فه‌رمویه‌تی ده‌ستدرێژیی مه‌كه‌ن و له‌ سنور ده‌رنه‌چن یه‌عنی به‌ گوێره‌ی پێویستی بارودۆخ و كات و شوێنه‌كه‌ جه‌نگه‌كه‌ بكه‌ن .. ئینجا دوای ئه‌م كاتانه‌ جیهاده‌كه‌ی له‌سه‌ر هه‌موان فه‌رز كرد كه‌ كوشتار له‌گه‌ڵ موشریكه‌كان بكه‌ن با ده‌ست له‌ ئازاردان و دوژمنكاریی و پاشگه‌زكردنه‌وه‌ی موسته‌عه‌فه‌ چه‌وساوه‌كان هه‌ڵگرن : [ ( وَقَاتِلُواْ الْمُشْرِكِينَ كَآفَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَآفَّةً ) التوبة / ] 36 واته‌ : ئێوه‌ش هه‌موو موشریكه‌كان بكوژن، وه‌كو ئه‌وان هه‌مووتان ده‌كوژن ، هه‌روه‌ها [ (وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلّهِ فَإِنِ انتَهَواْ فَلاَ عُدْوَانَ إِلاَّ عَلَى الظَّالِمِينَ ) البقرة ] / 193 واته‌ : جه‌نگیان له‌گه‌ڵدا بكه‌ن با كه‌س له‌ دینه‌كه‌ هه‌ڵنه‌گێرِنه‌وه‌و تا به‌رنامه‌ی ژیانه‌كه‌ ده‌بێته‌ دینه‌كه‌و به‌س خوا ده‌په‌رسترێت ، ئه‌گه‌ر كۆڵیان دا ، ئیدی به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك ده‌ستدرێژیی نابێت بكرێته‌ سه‌ر غه‌یری زاڵم و سته‌مكاران ..

كه‌وابوو قۆناغه‌كانی جه‌نگ ئاوا دارِێژرا : له‌ سه‌ره‌تادا قه‌ده‌غه‌بوو كه‌س به‌رگریی له‌ خۆشی بكات ، پاشان رێدران به‌رگریی له‌ خۆیان بكه‌ن ، ئینجا به‌ره‌نگاریی ئه‌و كه‌سانه‌ ببنه‌وه‌ پێی كه‌ دێنه‌ سه‌ریان و شه‌رِیان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن ، دوای ئه‌وانه‌ فه‌رمانیان پێدرا كه‌ جه‌نگی هه‌موو موشریكه‌كان بكه‌ن ، به‌م رووبه‌رِوو بوونه‌وه‌ی كافران و موسوڵمانانی زه‌مانی پێغه‌مبه‌ری نازدار [ صلى الله عليه وسلم ] ده‌وترێت سه‌رییه‌و غه‌زا .

سه‌رییه‌كان

سه‌رییه‌ تاكه‌و كۆیه‌كه‌ی سه‌رایایه‌ ، بریتی بووه‌ له‌ كۆمه‌ڵێك یاوه‌ری موجاهید كه‌ ژماره‌یان گه‌یشتۆته‌ 300 جه‌نگاوه‌ر ، پێغه‌مبه‌ری فه‌رمانده‌ [ ( صلى الله عليه وسلم ) ] هه‌ڵی ده‌بژاردن ویه‌كێكی ده‌كرده‌ ئه‌میریان وبۆ چالاكیه‌كی ده‌ناردن .

ژماره‌ی ئه‌و سه‌رییاه‌ی كه‌ پێغه‌مبه‌ر [ صلى الله عليه وسلم ] بۆ ئه‌ملاولای ناردوون زۆرن ، هه‌یانه‌ ته‌نها بۆ زانینی هه‌واڵی دوژمن ورێ تاقی كردنه‌وه‌ ( ئیستڵاعی ) وناسینی شوێنی كه‌مین ورووبه‌رِوو بوونه‌وه‌بووه‌ یان نیشاندانی هێزو ده‌سه‌ڵات بووه‌ تا دوژمنانیان پێ چاوشكێن بكرێ له‌و سه‌ریانه‌ش كه‌ ناردوونی ، به‌ناوبانگترینیان :

1ـ سه‌رییه‌ی حه‌مزه‌ی كورِی عه‌بدول المطلب : كه‌ پێغه‌مبه‌ر [ صلى الله عليه وسلم ] حه‌وت مانگ دوای هیجره‌ت به‌ ئیماره‌تی كردنی 30 یاوه‌ر له‌ موهاجیره‌كان ناردی بۆ ناوچه‌ی سه‌یف البه‌حر ، بۆ رێ گرتن له‌ كاروانێكی قورِه‌یش كه‌ ئه‌بو جه‌هل فه‌رمانده‌ی بوو ، به‌ڵام كه‌ گه‌یشتنه‌ یه‌ك و رووبه‌رِووی یه‌كتری بوونه‌وه‌ مه‌جدیی كورِی عه‌مری الجه‌هه‌نی كه‌وته‌ نێوانیان و نه‌یهێشت شه‌رِ روو بدات .

2ـ سه‌رییه‌ی عوبه‌یدالله‌ی كورِی الحارپ :له‌ مانگی شه‌ووالی دوای هه‌شت ماگ له‌ هیجره‌ت بوو ، به‌ 80 یاوه‌ری جه‌نگاوه‌ری موهاجیرانه‌وه‌ ناردنی بۆ ناوچه‌ی بگن رابغ بۆ رێ گرتن له‌ كاروانێكی تری قورِه‌یش ، به‌ڵام قورِه‌یشیه‌كان كه‌ زانیان هه‌ڵاتن و ناوچه‌كه‌یان به‌جێ هێشت ، به‌ڵام سه‌عدی كورِی ئه‌بو وه‌ققاس تیرێكی هه‌ر پێوه‌نان ، ئه‌ویش بووه‌ یه‌كه‌مین تیر كه‌ له‌ ئیسلامدا هاویژرا ..

3ـ سه‌رییه‌ی عبدالله‌ی كورِی جه‌حش : ئه‌میان له‌ مانگی ره‌ه‌بی ساڵی دووه‌می كۆچیدا بوو ، پێغه‌مبه‌ر [ صلى الله عليه وسلم ] به‌ كۆمه‌ڵێك جه‌نگاوه‌ری موهاجیره‌وه‌ ناردی بۆ ناوچه‌ی نه‌خله‌ی نێوان مه‌ككه‌و تائیف تا هه‌واڵی قورِه‌یشی بۆ بهێننه‌وه‌ ، سه‌رییه‌كه‌ هه‌ڵمه‌تیان كرده‌ سه‌ر كاروانێكی قورِه‌یش وعه‌مری كورِی عه‌لائی حه‌زره‌مییان كوشت و دوو دیلیشیان گرت و هاتنه‌وه‌ مه‌دینه‌ ، پێغه‌مبه‌ر ێلى الله علیه وسلم زۆر لێی توورِه‌ بوو ، چونكه‌ فه‌رمانی كوشتاری پێ نه‌كردبوون وكاته‌كه‌ش مانگی حه‌رام بوو ، له‌و مانگانه‌ بوو كه‌ قورِه‌یش به‌ پیرۆزی داده‌ناو شه‌رِی تێدا حه‌رام ده‌كرد [ 2 ] !

ئینجا قورِه‌یشیه‌كان به‌هانه‌یان كه‌وته‌ ده‌ست و كردیانه‌ هه‌راو ووتیان موسوڵمانه‌كان خوێنیان له‌ مانگه‌ حه‌رامه‌كاندا حه‌ڵاڵ كردووه‌و رێزی

ته‌علیماتی خواییان نه‌گرتووه‌ ! به‌ڵام وه‌حی خوای گه‌وره‌ زوو كۆتایی به‌و جه‌ده‌له‌ هێناو خوای گه‌وره‌ لایه‌نگریی ره‌فتاره‌كه‌ی عبدالله‌ی كرد ، به‌وه‌ی كه‌ فه‌رمووی : [ ( يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِندَ اللّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ ) البقرة ] / 217 واته‌ : پرسیارت ده‌رباره‌ی جه‌نگ له‌ مانگه‌ حه‌رامه‌كاندا لێ ده‌كه‌ن ، بڵێ : به‌ڵێ كوشتار له‌و مانگانه‌دا هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌ ، به‌ڵام خۆ له‌و گه‌وره‌تر به‌رهه‌ڵستی رێبازی خواو باوه‌رِ پێ نه‌هێنانی و رێگرتنی مزگه‌وته‌كه‌ی ماڵی خوا ( كه‌عبه‌ ) وده‌رپه‌رِاندنی ئه‌هلی ئیسلام و دیندارانی ئه‌و مزگه‌وته‌و ده‌ربه‌ده‌ر كردنی خه‌ڵكی ، لای خوای گه‌وره‌ له‌وه‌ گه‌وره‌تره‌ ، پاشگه‌ز كردنه‌وه‌ی خه‌ڵكی له‌ دینه‌كه‌ له‌ كوشتن خه‌ته‌ر تره‌ ..

غه‌زاكان

غه‌زا وه‌كو ووتمان فه‌رمانده‌ كردنی پێغه‌مبه‌ر [ صلى الله عليه وسلم ] بۆ له‌شكرێكی ئیسلامی بۆ كوشتاری موشریكان ، به‌ڵام جاری وا هه‌بووه‌ خۆی ئاماده‌ی فه‌رمانده‌ێتیه‌كه‌ كردووه‌ به‌ڵام دواتر مه‌سێكی تری كردووه‌ به‌ ئه‌میریی له‌شكره‌كه‌و ره‌وانه‌ی كردوون ، وه‌كو له‌ موئته‌و زات السلاسل دا روویدا .. غه‌زاكان زۆرن به‌ڵام به‌ناوبانگه‌كانیان : غه‌زای گه‌وره‌ی به‌درو ئوحود وخه‌نده‌ق وئه‌حزاب وفه‌تحی مه‌ككه‌و حونه‌ین وته‌بووكه‌ یان ذات الرقاع و بنی المُێصطلِق و خه‌یبه‌ره‌ ..






--------------------------------------------------------------------------------

[ 1 ] غه‌زا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌ ئه‌میرێتی پێغه‌مبه‌ری پێشه‌وا ( صلى الله علیه وسلم ) بوو بێت ، به‌ڵام سه‌رییه‌ ئه‌و ناردوێتی ، سه‌رییه‌ جاری وا هه‌یه‌ له‌شكرێكه‌و جاری واش هه‌یه‌ مه‌فره‌زه‌یه‌كه‌ ، تووشی جه‌نگ بوو بن یان نه‌بوو بن هه‌ر به‌و ناوه‌وه‌ ده‌ناسرێن .

زیاتر

Copyright. All Rights Reserved.
مافی بڵاوکردنه‌وه‌ی بابه‌ته‌کان پارێزراوه بۆ پێگه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا،
هه‌رکه‌سێک بابه‌ته‌کان کۆپی بکات پێویسته ئاماژه به‌ سه‌رچاوه‌که‌ی بکات که‌ پێگه‌ی پێغه‌مبه‌ری خودایه